است موازى قطب جنوبى افتاده ، و پيرامون او كواكب سير مىكند ، و طلوع و غروبشان آنجا است ؛ شبانروز آنجا شش ماه است ؛ و به عكس آن كوهى است غير مدّور ، مىگويند از زر و سيم است . و كوه همت « 1 » در جانب شمال قنوج « 2 » افتاده است كه منقطع عمارت است به سبب سرما و برف ؛ و زمين كشمير « 3 » در وسط آن است ؛ و متّصل به زمين تبّت و ترك و خزر و صقالبه تا به بحر جرجان « 4 » [ و ] خوارزم « 5 » مىرسد . و آبهاى جمله ديار هند از كوههاى شمالىاند ، و از كوههاى شرقى آن هم چنان بعينها ممتد مىشوند تا به نهايت شرق و جنوب ، و به بحر اعظم منصب مىشوند ، ليكن آبهايى كه از جانب جنوب ممتد مىشوند به بحر اعظم نمىريزند . و اين كوههاى شمالى به كوههاى ميرو « 6 » كه جنوبى است ملحق مىشوند ؛ و كوهى ديگر عالى هست چنان كه در همه هندوستان از آن كوه بلندتر نيست كه واسطه است ميان تركستان « 7 » و تبت « 8 » و هند كه صعود آن [ قريب ] هشتاد فرسنگ است ؛ و از قلّهء آن زمين هند را چون سوادى بينند زير ضباب ؛ و كوهها كه فرود آن گريوه و عقبهء صعب باشد مانند تلال خرد نمايند . و زمين تبت و صين « 9 » سرخ نمايد ، و نزول به زمين تبت از آن عقبه يك فرسنگ است ، گوييا اين بيت فردوسى - رحمه اللّه - « 10 » در صفت اين كوه فرموده است : در آن زير و بالا و نرم و درشت * زماهى شكم بينى از ماه پشت و ديگر كوهها هرمكوت‌اند « 11 » كه مخرج آن گنگ « 12 » است ، و منبع جبال را

--> ( 1 ) . himat ( 2 ) . kanaug ( 3 ) . kashmir ( 4 ) . gurgan ( 5 ) . hwarizm ( 6 ) . meru ( 7 ) . torkestan ( 8 ) . tibet ( 9 ) . sin ( 10 ) . allah ( 11 ) . harmakut ( 12 ) . gange